Eduard Gans

Pochodzenie i młodość

Eduard Gans urodził się w Berlinie 22 marca 1797 roku — niektóre źródła podają 1798 — jako syn żydowskiego bankiera Abrahama Isaaca Gansa i studiował prawo w Berlinie, Getyndze i Heidelbergu, gdzie został uczniem Hegla.

Praca i kariera

W 1819 roku wraz z Leopoldem Zunzem i Mosesem Moserem założył i prowadził Verein für Cultur und Wissenschaft der Juden, towarzystwo, które stworzyło naukowe badania nad judaizmem — Wissenschaft des Judentums — i do którego należał Heinrich Heine; chciało ono dać Żydom niemieckim uczoną wiedzę o własnej historii i miejsce w nauce europejskiej. Prusy odpowiedziały zamknięciem uniwersytetów przed Żydami: rozkaz gabinetowy z 1822 roku, znany jako „Lex Gans”, sporządzono po to, by nie dopuścić go na wydział prawa.

W grudniu 1825 roku przyjął chrzest protestancki, i ta karta mówi to wprost, tak jak z goryczą powiedział to wierszem Heine i jak rozumiało to pokolenie Gansa — „bilet wstępu”, według słów Heinego, do kariery, która inaczej byłaby zamknięta; w 1828 roku został profesorem zwyczajnym w Berlinie. Jego dzieło życia, Das Erbrecht in weltgeschichtlicher Entwicklung, cztery tomy wydane w latach 1824–1835, śledziło prawo spadkowe przez dzieje świata w duchu Hegla; po śmierci Hegla wydał jego Zasady filozofii prawa i Wykłady z filozofii dziejów, a jego wykłady, najtłumniej uczęszczane w Berlinie, słuchał młody Karol Marks. Zmarł na udar 5 maja 1839 roku, w wieku czterdziestu dwóch lat.