Carlo Rosselli

Pochodzenie i młodość

Carlo Rosselli urodził się w Rzymie 16 listopada 1899 roku w dwóch rodzinach żydowskich włoskiego Risorgimento: jego ojciec, Joe Rosselli, pochodził z Żydów Livorno, w których domu w Pizie umarł Mazzini, a matka, Amelia Pincherle, dramatopisarka, z Żydów weneckich; rodzina była świecka i „czuła się najpierw włoska, potem żydowska”, jak pisze jego biografka, i ta karta tak to odnotowuje — Carlo był Żydem po obojgu rodzicach, a prasa faszystowska nigdy nie pozwoliła mu o tym zapomnieć.

Praca i kariera

Ekonomista wykształcony we Florencji, profesor w Genui, wybrał działanie zamiast akademii: w 1926 roku zorganizował ucieczkę do Francji przywódcy socjalistów Filippa Turatiego, został skazany na zesłanie na wyspę Lipari, a w 1929 roku uciekł stamtąd motorówką wraz z Emiliem Lussu i Francesco Nittim do Paryża, gdzie założył Giustizia e Libertà, „Sprawiedliwość i Wolność”, ruch, który stał się główną siłą antyfaszystowską Włoch poza partią komunistyczną.

Jego książka Socjalizm liberalny, napisana na Lipari i wydana w 1930 roku, dowodziła, że socjalizm ma być spadkobiercą liberalizmu, a nie jego wrogiem, i dała powojennej włoskiej lewicy doktrynę Partii Czynu. Gdy wybuchła hiszpańska wojna domowa, poprowadził włoskich ochotników kolumny Ascaso do boju pod Monte Pelato i nadał z Barcelony słowa, które stały się dewizą ruchu: „Dziś w Hiszpanii, jutro we Włoszech”. 9 czerwca 1937 roku w Bagnoles-de-l'Orne w Normandii, gdzie przebywał na kuracji, on i jego brat Nello zostali zasztyletowani przez zabójców francuskiej Cagoule działających na rozkaz reżimu Mussoliniego; za ich trumnami przez Paryż szło dwieście tysięcy ludzi.